63 lata po upadku - Festung Breslau żyje. W internecie (Zobacz)

Minęły właśnie 63 lata, odkąd w Villi Colonia przy dzisiejszej ul. Rapackiego (południowe Krzyki, niedaleko budynków radia i telewizji) została podpisana kapitulacja Festung Breslau. Wrocław był jednym z ostatnich punktów oporu hitlerowskich Niemiec.

Jedna z internetowych stron poświęconych walkom o miasto ma następujące motto (słowa jednego z radzieckich uczestników ówczesnych wydarzeń):

"Oto zwycięskie wojska radzieckie wracają spod Berlina na paradę zwycięstwa w Moskwie. Nagle po drodze słychać wybuchy i strzelaninę.
- Czyżby to już strzelano na wiwat?
- Nie, to 6. Armia w dalszym ciągu próbuje zdobyć Wrocław...".

Tamte walki do dziś unoszą się jak cień nad miastem. To one spowodowały ogromne zniszczenia, które zmieniły architektoniczne i urbanistyczne oblicze Wrocławia. To one były ostatnim epizodem niemieckiej historii miasta - potem nastąpiła pełna wymiana ludności na polską. Ślady walk do dziś widać w wielu miejscach Wrocławia (ostrzelane budynki, wystające gdzieniegdzie bunkry, oznaczenia wejść do schronów itp.). Trudno się dziwić, że zmagania o Festung Breslau rozpalają wyobraźnię - zarówno zawodowych historyków, jak i hobbystów.

---

Chyba najbardziej spektakularnym przejawem tej fascynacji jest działalność Grupy Rekonstrukcji Historycznej "Festung Breslau". Stara się ona odtwarzać potyczki z II wojny światowej, i to w pełnym umundurowaniu "z epoki". Szczegóły - na stronie grupy. Oto jeden z materiałów wideo pokazujących jej działalność (jest w YouTube):

Niektóre działania grupy mogą wydać się kontrowersyjne. Choćby widoczna poniżej rekonstrukcja niemieckiej, wojennej kroniki filmowej. Jednak członkowie grupy na każdym kroku wyraźnie podkreślają, że ich działalność "w żadnym wypadku nie ma na celu propagowania ideologii totalitarnych i w żaden sposób nie jest związana z przekonaniami członków Stowarzyszenia". Zobacz wideo:

Na stronie Grupy Rekonstrukcji Historycznej "Festung Breslau" zdecydowanie warto obejrzeć zgromadzone przez nią zdjęcia resztek niemieckich i radzieckich napisów na murach Wrocławia, zachowanych śladów walk o miasto, tudzież świetnie widoczne do dzisiaj oznaczenia schronów przeciwlotniczych.

---

Bardzo ciekawą stronę o Festung Breslau prowadzi internauta sygnujący się nickiem Bonczek/hydroforgroup. To bogate kompendium informacji historycznych o walkach o Wrocław. Twórca strony opowiada tam m.in. taką oto zagadkową opowieść zasłyszaną od swojego ojca:

"Do archiwów radzieckich pojechał w imieniu i we współpracy z [historykiem] Karolem Jońcą pewien pułkownik (?) - historyk. Otrzymał dostęp do dokumentów dotyczących oblężenia Wrocławia i skrzętnie robił notatki czerpiąc z bogatych źródeł radzieckich.

Nie byłoby w tym niczego dziwnego, gdyby nie fakt, iż przed powrotem do Polski pięknego dnia po prostu zarekwirowano mu te notatki. Zarekwirowano wszystkie.

Możemy się tylko domyślać, co jeszcze tam jest, a czego nie wiemy tak naprawdę o naszym Wrocławiu.

Zawsze miastu temu towarzyszyła i będzie towarzyszyć mgła tajemnicy.

Stawiano wiele pytań, było wiele odpowiedzi mniej lub bardziej wiarygodnych.

Przykładem może być pytanie stawiane tak przez historyków, jak i przez wojskowych, dlaczego mając możliwość zalania chociaż części miasta i pozbawienia w kilka dni mobilności jednostek niemieckich we Wrocławiu nie uczyniono tego?

Dlaczego zangażowano takie siły na taki czas bedąc świadmomym nieuniknionej porażki obrońców miasta w perspektywie zakończenia wojny?

Jest to jedna z wielu tajemnic Wrocławia".

---

W YouTube można bez problemu znaleźć migawki z hitlerowskich kronik filmowych pokazujące obronę Wrocławia. Są znane, nie będziemy ich tu zamieszczać. Zamiast tego proponujemy unikatowe, nagrane przez Radio Wrocław relacje polskich mieszkańców oblężonego Wrocławia:

Warto też zobaczyć polską kronikę filmową pokazującą Wrocław tuż po zakończeniu wojny:

Zdjęcia pokazujące walki o Festung Breslau i ich efekty można znaleźć na niezawodnej stronie "Wratislaviae Amici". O Wrocławiu w 1945 r. poczytamy także w znakomitym blogu "Wrocław z wyboru".

---

We wtorek - w rocznicę upadku hitlerowskiej Twierdzy Wrocław - w Instytucie Historycznym Uniwersytetu Wrocławskiego była konferencja pt. "Festung Breslau (1945) – historia i pamięć". Oto jej program:

 

9.00 Rościsław Żerelik, Wprowadzenie.

9.10 Alfred Konieczny, Wspomnienie o Profesorze Karolu Joncy.
9.30 Jerzy Maroń, Wspomnienie o Pułkowniku Profesorze Ryszardzie Majewskim.

Sesja I

9.50 Krzysztof Popiński, Prasa w Breslau o Powstaniu Warszawskim – fatum czy zapowiedź losów nadodrzańskiej metropolii. Sierpień–październik 1944 r.
10.20 Daniel Koreś, Dolny Śląsk w operacji wiślańsko-odrzańskiej Armii Czerwonej. Styczeń–maj 1945.
10.40 Jerzy Maroń, Miasto jako rejon umocniony w myśli wojskowej XX/XXI w.
11.00 Paweł Piotrowski, Formacje i oddziały wojskowe walczące o Festung Breslau.
11.20 Alfred Konieczny, Zaopatrywanie Festung Breslau drogą powietrzną.
11.40 Tomasz Głowiński, Obrona Festung Breslau we wspomnieniach dwóch ostatnich komendantów twierdzy – spór o ich wartość historyczną.

12.00–12.30 przerwa na kawę

Sesja II

12.30 Małgorzata Preisner-Stokłosa, Festung Breslau i jego mieszkańcy w czasie oblężenia.
12.50 Joanna Hytrek-Hryciuk, Duchowni Kościoła ewangelickiego i ich rola w organizowaniu życia codziennego w walczącej twierdzy.
13.10 Grażyna Trzaskowska, Ofiary Festung Breslau – pochówki wojenne żołnierzy i ludności cywilnej.
13.30 Wojciech Trębacz, Funkcjonowanie więzienia przy ul. Kleczkowskiej (Strafgefängnis Breslau) w 1945 r. na podstawie śledztw Okręgowej Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu.
13.50 Rościsław Żerelik, Symbolika miejska Wrocławia (Breslau) w czasie II wojny światowej.
14.10 Maria Kowalińska, Ryszard Młynarski, Urszula Rozpara, Uniwersytet we Wrocławiu (Universität zu Breslau) w czasie II wojny światowej.
14.30 Marek Burak, Wyższa Szkoła Techniczna we Wrocławiu (Technische Hochschule Breslau) w czasie II wojny światowej.
14.50 Krzysztof Popiński, Szpital miejski im. Wenzla Hanckego (Wenzel-Hancke Krankenhaus) – obecnie Akademia Ekonomiczna we Wrocławiu – w czasie II wojny światowej.

15.10–15.40 przerwa na kawę

Sesja III

15.40 Andrzej Kraska-Lewalski, Festung Breslau w fotografii i na afiszu.
16.00 Agata Gabiś, Wrocław po oblężeniu – zniszczenia i odbudowa.
16.20 Grzegorz Strauchold, Mit Festung Breslau w powojennej polskiej historiografii i publicystyce.
16.40 Krzysztof Ruchniewicz, Historia i mit Festung Breslau w powojennych Niemczech.
17.00 Wojciech Stojak, Pamiątki Festung Breslau w powojennym Wrocławiu – śladem poszukiwaczy militariów.

17.20 Podsumowanie i zakończenie konferencji.

Podczas konferencji można było po promocyjnych cenach kupić książkę H. von Ahlfen, H. Niehoff, "Festung Breslau w ogniu" (Wrocław 2008) oraz inne książki historyczne Wydawnictwa Dolnośląskiego.